Tết Thanh Minh là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng đối với người Việt Nam và các nước Á Đông như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Đây là dịp để con cháu bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên, tưởng nhớ những người đã khuất thông qua nghi lễ tảo mộ và cúng bái. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, Tết Thanh Minh còn phản ánh truyền thống văn hóa “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
Vậy Tết Thanh Minh 2025 diễn ra vào ngày nào, ý nghĩa của ngày này ra sao và các phong tục quan trọng cần lưu ý là gì? Hãy cùng Gia phả Đại Việt online tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Thanh Minh là gì?
Thanh Minh, theo nghĩa chữ Hán, được hiểu là “thanh khiết và sáng sủa.” Đây là thời điểm tiết trời trở nên trong lành, mát mẻ và cây cối đâm chồi nảy lộc, biểu tượng cho sự sống mới. Tết Thanh Minh không chỉ là một ngày lễ, mà còn là một phần trong 24 tiết khí của lịch âm dương, bắt đầu từ khoảng ngày 4 hoặc 5 tháng 4 dương lịch hàng năm và kéo dài khoảng 15 ngày.
Thanh Minh được xem là thời điểm để con cháu bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên, qua đó giữ gìn truyền thống gia đình và kết nối với cội nguồn. Đây cũng là dịp để các gia đình sum họp, chia sẻ và cùng nhau hướng về những giá trị văn hóa tốt đẹp.
Ngoài Tết thanh minh, vào những ngày đầu năm tháng 3 còn có Hội Đạp Thanh hay còn gọi là hội giẫm cỏ. Đây là lễ hội cũng có nguồn gốc từ Trung Quốc trong dịp này, nam nữ sắm sửa cho mình quần áo đẹp để cùng đi chơi xuân. Hiện nay ở Việt Nam không còn lưu truyền lễ hội này nữa nhưng vẫn chúng ta vẫn có thể biết được lễ hội này qua đoạn thơ trong Truyện Kiều của Nguyễn Du:
“Thanh minh trong tiết tháng ba,
Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh,
Gần xa nô nức yến anh,
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân,
Dập dìu tài tử giai nhân,
Ngựa xe như nước áo quần như nêm”
Tết Thanh Minh 2025 diễn ra vào ngày nào?
Ngày Thanh Minh không cố định theo lịch dương mà thường rơi vào ngày 4 hoặc 5 tháng 4 hàng năm. Năm 2025, tiết Thanh Minh bắt đầu vào ngày 4/4/2025 (tức ngày 7 tháng 3 Âm lịch) và kéo dài trong khoảng 15 ngày. Đây là ngày bắt đầu tiết Thanh Minh theo lịch âm dương, được xem là thời điểm lý tưởng để thực hiện nghi lễ tảo mộ và cúng tổ tiên.
Tết Hàn Thực có phải là Tết Thanh Minh?
Nhiều người lầm tưởng Tết Hàn Thực và Tết Thanh Minh là một, nhưng thực tế đây là hai dịp lễ khác nhau.
- Tết Thanh Minh: Là một trong 24 tiết khí trong nông lịch, thường kéo dài từ ngày 4-5/4 đến 20-21/4 Dương lịch, rơi vào tháng 3 Âm lịch. Vào dịp này, con cháu thường đi tảo mộ, chăm sóc mộ phần và thể hiện lòng thành kính với tổ tiên.
- Tết Hàn Thực: Diễn ra vào ngày 3/3 Âm lịch hàng năm. Đây là dịp con cháu dâng lên tổ tiên món bánh trôi, bánh chay, nên còn gọi là Tết bánh trôi – bánh chay.
Dù hai dịp lễ có sự khác biệt, nhưng nhiều gia đình thường kết hợp cúng tổ tiên và tảo mộ trong khoảng thời gian này để giữ gìn truyền thống.
Những hoạt động của người Việt trong Tết Thanh Minh
Tết Thanh Minh là dịp để con cháu bày tỏ lòng thành kính, tưởng nhớ ông bà tổ tiên và kết nối tình cảm gia đình. Các hoạt động trong ngày này bao gồm:
Đi tảo mộ
Đây là hoạt động chính trong Tết Thanh Minh. Con cháu sẽ chuẩn bị lễ vật, đến mộ phần của ông bà tổ tiên để thắp hương và dọn dẹp. Việc tảo mộ không chỉ giúp làm sạch nơi yên nghỉ của người đã khuất mà còn mang ý nghĩa cầu mong tổ tiên phù hộ cho gia đình khỏe mạnh, bình an.
Sau khi hoàn thành tảo mộ, các thành viên trong gia đình thường quây quần bên nhau, lập mâm cơm dâng lên bàn thờ gia tiên và cùng ăn uống, trò chuyện để tăng sự gắn kết.
Lễ cúng Thanh Minh
Trong ngày này, ngoài việc tảo mộ, gia đình cũng sẽ tổ chức lễ cúng. Mâm cỗ thường được chuẩn bị đơn giản nhưng đầy đủ, tùy thuộc vào phong tục từng vùng.
Gợi ý mâm cúng Thanh Minh:
- Thức ăn: Xôi, gà luộc, giò chả, canh măng, miến xào.
- Đồ lễ: Hương, hoa, đèn, trầu cau, tiền vàng, trái cây.
Lễ ngoài mộ:
Gia đình sắp xếp lễ vật, đặt đồ cúng mặn riêng và hoa quả, tiền vàng chung. Sau đó, thắp 1 hoặc 3 nén hương (tránh thắp 2 nén) và vái ba lần để tỏ lòng thành kính. Khi hương cháy được 2/3, mọi người hóa vàng, xin lộc, và hoàn tất việc cúng.
Lễ tại nhà:
Trước khi cúng tại nhà, gia đình dọn dẹp bàn thờ và chuẩn bị sẵn mâm cơm. Lễ cúng cần được thực hiện với thái độ trang nghiêm, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc.
Những điều nên làm trong Tết Thanh Minh
- Dọn dẹp mộ phần và bàn thờ gia tiên, tạo không gian sạch sẽ, trang nghiêm.
- Làm lễ cúng tạ ơn tổ tiên.
- Tham gia tảo mộ cùng gia đình để gắn kết tình cảm và tưởng nhớ nguồn cội.
Những điều không nên làm trong Tết Thanh Minh
- Không giẫm đạp hay đá đồ cúng tại mộ phần người khác để tránh điều không may.
- Phụ nữ đang mang thai, trong kỳ kinh nguyệt hoặc người có sức khỏe yếu không nên tham gia tảo mộ do khí lạnh và năng lượng không tốt.
- Tránh bàn tán hoặc chỉ trỏ vào mộ của người khác để giữ sự tôn trọng.
- Không chụp ảnh tại nghĩa trang để tránh làm phiền sự yên tĩnh và trang nghiêm.
- Kiểm tra kỹ mộ phần để đảm bảo không có chuột hoặc rắn rết xâm nhập.
Văn khấn ông bà ngày Tiết thanh minh
Văn khấn Tiết Thanh Minh ngoài mộ
Văn khấn Tiết Thanh Minh tại gia
Kết luận
Tết Thanh Minh không chỉ là ngày lễ truyền thống mà còn là dịp để chúng ta gắn kết với cội nguồn, bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên và xây dựng tình cảm gia đình thêm bền chặt. Dù cuộc sống hiện đại có bận rộn đến đâu, hãy dành thời gian để tham gia vào các nghi lễ tảo mộ, cúng bái và gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống.
Hãy để Tết Thanh Minh trở thành khoảnh khắc ý nghĩa trong cuộc sống, nơi chúng ta tạm gác lại những lo toan thường nhật và cùng nhau sống trọn vẹn với những giá trị tốt đẹp nhất.
Gia Phả Đại Việt – Gắn kết mọi thế hệ:
Hotline/ zalo: (+84) 905091805
Fanpage: https://www.facebook.com/giaphadaiviet.vn
Hoặc truy cập website: https://giaphadaiviet.vn/ để tham khảo các gói dịch vụ của chúng tôi.